Ngọn núi làm người ta sợ. Bậc thang tiếp theo thì không. Cuốn này không nói về đích — nó chỉ nói về bước kế tiếp, và về con người mà bạn sẽ thành sau vài nghìn bước như thế.
Không phải tại bạn lười. Tại việc bạn định làm nó to quá.
Thử để ý mấy câu này xem có quen không:
Nghe rất hay. Và gần như lần nào cũng chết yểu sau ba ngày.
Người ta hay kết luận: “tại mình không có ý chí”. Mình nghĩ kết luận đó sai, và nó còn có hại — vì nó làm bạn tưởng vấn đề nằm ở con người bạn, trong khi vấn đề chỉ nằm ở cách bạn đặt việc.
Đầu người có một tính rất buồn cười: khi nhìn một việc quá to, nó không tính toán gì cả — nó chỉ thấy nặng, rồi tự động tìm việc khác dễ chịu hơn để làm. Thế là bạn mở điện thoại.
Bạn không thua vì yếu đuối. Bạn thua vì đã đứng nhìn cả ngọn núi cùng lúc.
Dạy bạn cách không nhìn ngọn núi nữa, mà chỉ nhìn đúng bậc thang trước mặt.
Nghe có vẻ nhỏ nhặt. Nhưng đây gần như là khác biệt duy nhất giữa người làm được và người bỏ dở.
Bạn không cần nhìn thấy hết đường mới đi được.
Tưởng tượng một chiếc xe chạy đêm, trời sương mù dày đặc. Đèn xe chỉ soi được ba mét trước mặt.
Ba mét thôi. Trong khi quãng đường còn hai trăm cây số.
Vậy chiếc xe đó có đi được không?
Được. Nó đi được hết. Vì mỗi khi xe tiến lên một đoạn thì ba mét sáng cũng tiến theo. Bạn không bao giờ thấy hết đường, nhưng bạn luôn thấy đủ để đi tiếp.
Việc học, việc trở thành người bạn muốn — y hệt vậy.
Bạn không cần biết ba năm nữa mình sẽ ra sao. Bạn không thể biết, và cố nhìn cho ra chỉ tổ làm bạn sợ. Bạn chỉ cần nhìn thấy việc hôm nay.
Nếu việc còn làm bạn ngại, nghĩa là bạn chia chưa đủ nhỏ.
Đây là quy tắc: cắt mục tiêu ra cho đến khi bước đầu tiên nhỏ đến mức buồn cười — nhỏ đến mức bạn thấy hơi xấu hổ vì nó dễ quá.
Nghe ngược đời, nhưng đúng: việc càng nhỏ thì bạn càng làm, mà làm thì mới có kết quả. Việc to thì nghe oai, nhưng bạn không làm, nên nó bằng không.
| VIỆC TO — NGHE LÀ NGẠI | VIỆC NHỎ — LÀM ĐƯỢC NGAY |
|---|---|
| Giỏi tiếng Anh | Tối nay học 5 từ mới |
| Học chăm hơn | Tối nay làm 1 bài Toán |
| Đọc hết cuốn sách | Đọc 2 trang trước khi ngủ |
| Tập thể dục | Mặc đồ thể thao vào, thế thôi |
| Dọn phòng cho gọn | Cất 5 món đồ về chỗ |
| Vẽ đẹp hơn | Vẽ 1 hình nguệch ngoạc |
Chú ý cột bên phải: mấy việc đó không thể thất bại được. Kể cả hôm bạn mệt nhất, ốm nhất, chán nhất — bạn vẫn học nổi 5 từ. Đó chính là điểm mấu chốt.
Gõ một việc lớn của bạn vào, rồi cắt nó xuống ba tầng.
Điền vào ô cuối cùng là bạn có việc cho tối nay rồi.
Đọc việc ở tầng cuối lên. Nếu trong bụng vẫn thấy “ừm, để lát nữa” — chia nhỏ tiếp.
Chia đủ nhỏ là khi bạn đọc xong và nghĩ: “ơ, có thế thôi à, làm luôn cho xong.”
Phần khó nhất của mọi việc không nằm ở giữa. Nó nằm ở hai phút đầu.
Để ý mà xem. Cái khó không phải là làm bài — cái khó là ngồi xuống bàn và mở vở ra. Mở được rồi thì tự nhiên làm tiếp, có khi làm quá cả dự định.
Chuyện này giống hệt việc đẩy một chiếc xe chết máy. Lúc bắt đầu thì nặng kinh khủng. Nhưng khi xe đã lăn bánh rồi thì đẩy nhẹ hơn hẳn.
Nên có một mẹo rất đơn giản, và nó hiệu quả đến mức hơi vô lý:
Bạn đọc tới đây chắc đang nghĩ: “hai phút thì làm được cái gì?”
Đúng, hai phút gần như không làm được gì. Nhưng đó không phải mục đích. Mục đích là vượt qua cái cửa ải. Và trong mười lần bạn ngồi xuống làm hai phút, phải đến tám lần bạn sẽ làm tiếp — vì lúc đó xe đã lăn bánh rồi.
Còn hai lần kia bạn chỉ làm đúng hai phút rồi nghỉ thật. Cũng không sao — hai phút vẫn hơn không, và quan trọng hơn: chuỗi ngày của bạn không đứt.
Nghĩ ra một việc bạn đang định để mai. Bấm nút, rồi làm đúng hai phút.
Hai phút thôi. Sau đó bạn được phép dừng, thật đấy.
Kiên trì là vẫn làm. Kiên nhẫn là vẫn làm trong lúc thấy sốt ruột.
Hai từ này hay bị dùng lẫn, nhưng chúng khác nhau.
Cái khó thật sự nằm ở vế thứ hai. Đôi chân thì dễ bảo. Cái bụng mới là chỗ hay giục bạn bỏ cuộc.
Không phải tại bạn kém hơn người ngày xưa đâu. Tại mọi thứ quanh bạn đã quen chạy nhanh quá.
Bạn bấm một cái, video hiện ra ngay. Nhắn một câu, một giây sau có trả lời. Đói thì mười lăm phút sau có đồ ăn tới cửa.
Cả ngày sống trong nhịp đó, nên khi gặp một việc hai tháng mới thấy kết quả, đầu bạn tưởng là nó hỏng. Nó không hỏng. Nó chỉ chạy đúng tốc độ của những thứ thật.
“Chưa thấy kết quả không có nghĩa là không có kết quả. Chỉ là chưa tới lúc nó lộ ra thôi.”
Chuyện này ngắn nhưng bạn sẽ nhớ nó rất lâu.
Có một người thợ đá. Ông ấy đứng trước một tảng đá to, tay cầm búa.
Ông vung búa. Cốp. Tảng đá không nhúc nhích. Không có lấy một vết xước.
Ông vung lần thứ hai. Vẫn không gì. Lần thứ mười — không gì. Lần thứ năm mươi — vẫn không có một vết nứt nào nhìn thấy được.
Người đi ngang nhìn thấy thì cười: “ông làm cả buổi mà nó có sao đâu.”
Ông vẫn đập. Lần thứ chín mươi. Lần thứ chín mươi chín. Lần thứ một trăm.
Rồi đến nhát thứ một trăm lẻ một — tảng đá vỡ đôi.
Bây giờ câu hỏi quan trọng: nhát nào làm vỡ tảng đá?
Không phải nhát thứ 101. Là cả một trăm lẻ một nhát cộng lại. Mỗi nhát đều để lại một vết rạn tí xíu bên trong đá, nhỏ đến mức không ai nhìn thấy — kể cả người đang đập.
Đây là chỗ đau nhất: người bỏ cuộc ở nhát thứ 95 và người đập tới nhát 101 nhìn từ bên ngoài giống hệt nhau — cho đến giây tảng đá vỡ.
Cả trăm buổi tối bạn ngồi học mà thấy chẳng khá lên, chúng nó không biến mất đâu. Chúng đang nằm trong đá, dưới dạng những vết rạn bạn chưa nhìn thấy.
Đây là chặng quan trọng nhất của cả cuốn sách. Đọc chậm nhé.
Bạn muốn trở thành người thế nào?
Người học giỏi? Người vẽ đẹp? Người mà bạn bè tin tưởng? Người bình tĩnh khi mọi thứ rối tung?
Câu hỏi tiếp theo mới là câu quan trọng: làm sao để thành người đó?
Hầu hết mọi người trả lời sai. Họ nghĩ phải quyết tâm, phải tuyên bố, phải có một khoảnh khắc thay đổi nào đó — kiểu như trong phim, nhân vật đứng dậy sau một biến cố và từ đó thành người khác.
Đời thật không có khoảnh khắc đó. Đời thật hoạt động theo kiểu bầu cử.
Mỗi lần bạn làm một bài Toán — dù chỉ một bài — bạn vừa bỏ một lá phiếu cho “mình là người chịu học”.
Mỗi lần bạn mở sách ra đọc hai trang, bạn bỏ một lá phiếu cho “mình là người đọc sách”.
Mỗi lần bạn giữ lời hứa với chính mình — dù là lời hứa bé xíu — bạn bỏ một lá phiếu cho “mình là người nói được làm được”.
Một lá phiếu thì chẳng quyết định được gì. Nhưng bạn không bỏ một lá. Bạn bỏ mỗi ngày một lá, trong nhiều năm.
Bạn không cần thắng mỗi ngày. Trong một cuộc bầu cử, không ai được 100% phiếu.
Có hôm bạn bỏ một lá phiếu cho phía kia — hôm lười, hôm bỏ cuộc. Không sao cả. Bạn chỉ cần phía mình nhiều phiếu hơn, tính trên cả năm. Và mỗi bước nhỏ hôm nay là một lá bỏ vào đúng hòm.
Sẽ có hôm đó. Chặng này viết sẵn cho hôm đó.
Bạn làm đều được mười một ngày. Ngày thứ mười hai, bạn quên. Hoặc bạn mệt. Hoặc bạn chỉ đơn giản là không muốn.
Và rồi trong đầu bạn có một giọng nói rất quen cất lên:
Giọng nói này là thứ nguy hiểm nhất trong cả cuốn sách. Nó nghe rất hợp lý, mà nó lại sai hoàn toàn.
Vì nó dựa trên một niềm tin không đúng: rằng nghỉ một hôm thì xoá sạch mười một hôm trước.
Nghỉ một hôm gần như không mất gì cả. Cái làm hỏng mọi thứ không phải một hôm nghỉ — mà là cái quyết định bỏ luôn sau hôm nghỉ đó.
Nên chỉ cần nhớ đúng một luật, và nếu bạn quên hết cuốn sách này thì hãy nhớ mỗi luật đó:
Hôm sau khi vấp, bạn không cần làm bù, không cần gấp đôi, không cần chuộc lỗi. Chỉ cần quay lại làm cái mức nhỏ nhất — một bài, hai trang, năm từ. Thế là chuỗi tiếp tục.
Không phải là người làm được không bao giờ vấp. Họ vấp suốt, y như bạn.
Khác biệt duy nhất là: họ quay lại sau một ngày, còn người kia quay lại sau… không bao giờ.
Viết ra đi. Viết ra thì nó khác hẳn với nghĩ trong đầu.
Trong đầu, mọi thứ mờ mờ. Viết ra giấy thì nó thành thật.
Đừng viết kiểu “mình muốn thành người giỏi” — mờ quá, không bỏ phiếu cho nó được. Viết cụ thể vào: giỏi cái gì, và người đó làm gì hằng ngày?
Chữ chỉ nằm trên máy của bạn thôi, không gửi đi đâu cả.
Điền xong cả ba câu thì bạn có một tấm bản đồ rồi đấy.
Bây giờ nhìn lại câu thứ ba. Đó là lá phiếu đầu tiên của bạn.
Nó bé đến mức trông chẳng liên quan gì đến câu thứ nhất. Đúng vậy — và đó chính là lý do nó hiệu quả. Bạn sẽ làm được nó tối nay, trong khi câu thứ nhất thì bạn chẳng làm gì được cả.
Sau vài tháng, thứ thay đổi nhiều nhất sẽ không phải là tiếng Anh của bạn.
Mà là cách bạn nghĩ về chính mình. Từ chỗ “mình hay bỏ dở” chuyển sang “mình là đứa nói được làm được”. Và cái đó thì dùng được cho mọi việc khác trong đời, không riêng gì tiếng Anh.
Chặng cuối. Không đọc nữa — bước thôi.
Mỗi ngày bạn làm được cái bước nhỏ của mình thì vào đây bấm một cái. Thang sẽ cao dần lên.
Nó không chấm điểm bạn. Nó chỉ để bạn nhìn thấy những bước mà bình thường không ai nhìn thấy — kể cả bạn.
Mỗi ngày một lần thôi. Bấm nhầm thì bấm nút bên dưới để bỏ.
Chưa có bậc nào. Bậc đầu tiên là bậc khó nhất.
Bạn để ý một chuyện nhé: khi mới bấm được ba bốn bậc, cái thang trông chẳng ra gì. Bạn sẽ thấy hơi buồn cười.
Cứ bấm tiếp. Đến bậc thứ ba mươi, quay lại nhìn tấm hình này. Lúc đó bạn sẽ hiểu vì sao mình bắt bạn bấm.