Làm liền hai mươi bài cùng dạng, bạn thấy mình trơn tru hẳn. Rồi vào phòng thi, đề trộn lẫn các dạng — và bạn đứng hình.
Bạn làm hết bài tập dạng 1, rồi mới sang dạng 2. Ai cũng làm thế.
Bài 1 hơi lúng túng. Bài 2 đỡ hơn. Đến bài 7 thì bạn làm gần như không cần nghĩ — tay tự chạy.
Cảm giác đó tuyệt vời. Bạn thấy rõ mình đang giỏi lên từng bài một.
Rồi hôm kiểm tra, đề đảo lộn hết các dạng. Bạn nhìn câu 1 và… không biết nó là dạng gì.
Khi làm liền một dạng, bạn không cần nhận ra nó là dạng gì — cả trang đều là dạng đó rồi. Bạn chỉ đang luyện phần giải.
Nhưng trong đề thi, phần khó nhất lại là phần nhận ra dùng cách nào. Và đó chính là phần bạn chưa hề luyện lấy một lần.
Một thí nghiệm cũ mà kết quả vẫn làm người ta ngạc nhiên.
Người ta cho một nhóm trẻ tập ném túi đậu vào rổ. Chia đôi:
Đến hôm thi, cả hai nhóm ném ở khoảng cách mà chỉ nhóm A từng tập.
Nhóm B thắng.
Nghe vô lý đúng không? Nhóm chưa tập bao giờ ở khoảng cách đó lại ném chuẩn hơn nhóm tập suốt.
Nhóm A học được một động tác. Nhóm B học được cách điều chỉnh.
Và trong đời thật — cũng như trong đề thi — thứ bạn luôn cần là cách điều chỉnh, vì tình huống không bao giờ giống hệt lúc tập.
Học cũng vậy. Trộn các dạng lên thì mỗi bài bạn phải dừng lại nửa giây tự hỏi “cái này dùng cách nào nhỉ?” — và chính nửa giây đó là thứ cứu bạn hôm kiểm tra.
Gõ tên vài dạng bạn đang học, trang sẽ xáo thứ tự cho bạn.
Nhập 2–4 dạng bài. Trang sẽ ra một danh sách đã đảo, cứ theo thứ tự đó mà làm.
Lần đầu tiên gặp một dạng mới thì cứ làm liền vài bài cho quen tay đã — lúc đó bạn đang học cách giải.
Trộn là ở bước luyện tập, sau khi đã biết giải. Đừng trộn ngay khi còn chưa hiểu dạng nào cả.
Đây là chỗ hầu hết mọi người bỏ cuộc sau hai hôm.
Trộn bài lên thì bạn làm chậm hơn, sai nhiều hơn, và thấy bực hơn hẳn. Cảm giác rất rõ ràng: “cách này dở, mình làm liền một dạng còn trơn hơn.”
Nhớ lại bài 2 ở kệ này chứ? Cùng một cái bẫy.
Nên nếu đang trộn bài mà thấy khó chịu, đừng đổi lại. Cái khó chịu đó chính là tiếng của việc học đang diễn ra — y như cơ bắp mỏi khi tập thể dục.
Không riêng gì Toán đâu.
Khi làm bài tập về nhà, thay vì làm theo thứ tự trong sách, hãy làm ngược, nhảy cóc, hoặc bốc ngẫu nhiên.
Mất đúng 0 giây chuẩn bị, mà đã trộn được rồi.