Học xong tối qua, sáng nay đã bay mất hơn một nửa. Đó không phải tại bạn dốt — đầu người nào cũng thế. Nhưng có cách đi ngược lại nó.
Có một ông đã ngồi đo xem người ta quên nhanh cỡ nào. Kết quả hơi sốc.
Hơn một trăm năm trước, Ebbinghaus tự học thuộc hàng nghìn thứ vô nghĩa, rồi tự kiểm tra mình sau vài giờ, vài ngày, vài tuần — để xem còn nhớ bao nhiêu.
Ông vẽ ra được một cái dốc, và cái dốc đó đúng với gần như tất cả mọi người:
Bạn không quên đều đều mỗi ngày một ít. Bạn quên gần hết ngay trong 24 giờ đầu, rồi phần còn lại mới rơi chậm.
Nghĩa là buổi ôn quan trọng nhất đời bạn không phải đêm trước hôm thi — mà là ngày hôm sau buổi học. Đúng cái buổi mà chẳng ai ôn cả.
Đây là chỗ hay nhất, và cũng là lý do cả bài này tồn tại.
Nếu bạn ôn lại đúng vào lúc sắp quên, hai chuyện xảy ra cùng lúc:
Chỉ mất vài phút, vì bạn không học lại từ đầu — bạn chỉ kéo nó lên.
Cái dốc thoải ra. Lần đầu quên trong một ngày, lần sau ba ngày mới quên, lần sau nữa cả tuần.
Bốn buổi, mỗi buổi năm mười phút. Trang này tính sẵn ngày cho bạn.
Sau khi học một bài, ôn lại vào các mốc: 1 ngày sau, 3 ngày sau, 1 tuần sau, rồi hơn hai tuần sau.
Mỗi buổi ôn không phải đọc lại cả bài đâu. Chỉ cần gấp sách và tự nhớ lại — đúng cách ở bài 2. Năm phút là xong.
Gõ tên bài rồi chọn ngày học. Trang sẽ ra bốn ngày cần ôn.
Chỗ nào bạn chắc chắn sẽ nhìn thấy: lịch điện thoại (đặt báo), góc bảng trong phòng, hoặc ngay lề vở cạnh bài đó.
Đừng tin vào việc “để mai mình nhớ ra”. Cái dốc quên ăn luôn cả việc bạn định ôn.
Cùng 80 phút. Hai cách dùng. Kết quả cách nhau rất xa.
Học dồn thì có tác dụng — cho đúng ngày hôm sau. Vấn đề là nó chỉ nhét kiến thức vào ngăn tạm, và ngăn tạm thì tự dọn rất nhanh.
Học dồn không hề tiết kiệm thời gian. Nó chỉ dời thời gian sang năm sau.
Vì sang năm, khi bài mới dựa trên bài cũ, bạn sẽ phải học lại phần cũ từ đầu — mất nhiều hơn hẳn bốn buổi ôn ngắn hồi đó.
Nói cách khác: bạn chắc chắn sẽ trả khoản thời gian đó. Chỉ là trả bây giờ ít, hay trả sau nhiều.
Cái khó không phải là ôn. Cái khó là nhớ ra rằng phải ôn.
Không phải “hôm nào rảnh thì ôn”. Mà là: ngay sau khi ăn tối xong, trước khi mở điện thoại. Năm phút, cùng một chỗ, mỗi ngày.
Kiếm một cái hộp, chia năm ngăn. Bài mới viết ra thẻ, bỏ ngăn 1 — ôn mỗi ngày. Ôn đúng thì đẩy sang ngăn 2 — ôn ba ngày một lần. Đúng nữa thì ngăn 3, ngăn 4…
Sai thì thẻ đó quay về ngăn 1. Cách này tự động dành nhiều thời gian cho đúng mấy bài bạn hay quên.
Trước khi học bài mới, dành đúng năm phút gấp sách nhớ lại bài hôm qua. Không cần lịch, không cần hộp — chỉ cần một thói quen nhỏ.
Nếu bạn chỉ làm được một điều duy nhất trong cả bài này, thì làm điều này.
Bài này nói khi nào ôn. Bài 2 nói ôn thế nào (gấp sách tự nhớ). Bài 3 cho bạn cái để ôn (một trang bản đồ thay hai mươi trang vở). Bài 1 cho bạn cách kiểm tra đã hiểu chưa.
Bốn cái đó ghép lại là gần như toàn bộ những gì khoa học biết về việc học. Thật đấy.