Bạn bơi giỏi cỡ nào không quan trọng bằng một câu hỏi bạn có tự hỏi mình trước khi xuống nước hay không.
Không phải "nước có mát không". Là câu khác hẳn.
Trưa hè, mấy đứa bạn rủ ra con sông sau xóm, hoặc cái ao gần ruộng. Không có ai canh, không biển báo, chỉ có nước trong veo và tụi bạn đang cười đùa dưới đó. Trông hợp lý quá — vậy sao mỗi năm vẫn có bao nhiêu bạn cỡ tuổi mình gặp nạn đúng ở những chỗ trông "bình thường" y như vậy?
Câu trả lời không nằm ở việc bạn bơi giỏi hay dở. Nó nằm ở một câu hỏi rất ngắn mà gần như không ai tự hỏi trước khi nhảy xuống: "Nếu có chuyện, ai sẽ biết mình đang ở đây?"
Nguy hiểm thật sự không phải là nước sâu. Là không ai biết mình đang ở đó.
Hồ bơi có người cứu hộ cũng có chỗ sâu, nhưng ít khi ai chết đuối ở đó — vì có người đang nhìn. Sông, ao, hồ không ai trông coi thì ngược lại: chỉ cần một phút đuối sức, không ai hay, là đã quá muộn.
Vậy nếu lỡ đã ở đó rồi — không có ai trông, bạn bè đang bơi vui — thì mình bỏ về hay ở lại?
Ngắn gọn, để lúc cần là nhớ được ngay, không phải lật lại sách.
Sông, ao, hồ, kênh không có người lớn trông coi — dù bạn bơi giỏi cỡ nào, dòng nước dưới đáy vẫn là thứ bạn không nhìn thấy được.
"Chỗ này tắm hoài rồi, quen lắm" là câu nói trước rất nhiều tai nạn. Nước hôm nay không phải nước hôm qua — dòng chảy, độ sâu, có thể đổi khác sau một trận mưa.
Không phải để canh gác nghiêm trọng, chỉ cần một người tỉnh táo đang nhìn — để nếu có chuyện, người đó là người phát hiện ra đầu tiên.
Vì đuối nước hiếm khi xảy ra vì không biết bơi. Nó thường xảy ra vì đuối sức bất ngờ — chuột rút, sặc nước, dòng chảy ngầm kéo ra xa hơn tưởng.
Người bơi giỏi vẫn đuối sức được như thường. Khác nhau là người bơi giỏi biết mình vẫn cần ba luật trên — người tự tin quá lại hay là người bỏ qua chúng.
Phản xạ tự nhiên của hầu hết mọi người lại chính là điều làm mọi thứ tệ hơn.
Tưởng tượng bạn đang bơi, chân bỗng mỏi rã, nước như nặng hơn hẳn, bờ thì xa hơn lúc nãy rất nhiều. Phản xạ đầu tiên của gần như ai cũng vậy: vùng vẫy thật mạnh, cố bơi thật nhanh vào bờ.
Nhưng vùng vẫy tốn sức nhanh gấp nhiều lần bơi bình thường. Càng hoảng, càng vẫy mạnh, sức càng cạn nhanh hơn — đúng lúc bạn cần sức nhất.
Việc quan trọng nhất lúc đuối sức không phải là bơi nhanh hơn. Là ngừng vùng vẫy.
Nằm ngửa ra, để mặt ngửa lên trời, thả lỏng người cho nước tự nâng mình nổi lên, hít thở đều. Chỉ cần nổi được và giữ bình tĩnh, bạn đã có thời gian — để lấy lại sức, để kêu to gọi người, hoặc để chờ ai đó tới giúp.
Nghe thì đơn giản. Nhưng lúc đang hoảng thật sự, cơ thể có tự nhớ ra để làm không — hay phải tập trước?
Đây là chỗ nhiều người muốn giúp lại thành ra gặp nạn luôn.
Bạn đứng trên bờ, thấy một người đang chới với giữa nước, kêu cứu. Phản xạ đầu tiên: nhảy xuống cứu. Nghe rất anh hùng — nhưng nếu bạn không được huấn luyện cứu đuối, đây lại là lúc dễ biến một người gặp nạn thành hai người gặp nạn nhất.
Người đang đuối nước, trong lúc hoảng loạn, thường bám chặt lấy bất cứ thứ gì gần nhất — kể cả người đến cứu — mạnh đến mức có thể kéo cả hai chìm xuống cùng lúc.
Cách cứu đúng là đưa vật, không đưa người.
Một cây gậy dài, một sợi dây, một cái phao, một chiếc áo, thậm chí một chai nhựa rỗng — bất cứ thứ gì nổi được và dài đủ để đưa ra xa mà chân bạn vẫn chạm đất. Bạn kéo người đó vào, chứ không bơi ra chỗ họ.
Kêu to gọi người lớn gần đó trong lúc bạn đang tìm vật để đưa ra — một mình bạn xử lý một tình huống đuối nước thật sự là quá sức, dù bạn có bình tĩnh cỡ nào.
Nếu chuyện đã xảy ra hoặc suýt xảy ra, dù mọi thứ có vẻ ổn rồi, hãy kể ngay với một người lớn tin được — để người lớn biết và để lần sau cả nhóm cẩn thận hơn.
Đây không phải bài chỉ dành cho trẻ con.
Có bao giờ bạn để ý: người lớn cũng hay tắm sông một mình lúc chiều muộn, cũng hay chủ quan vì "bơi từ nhỏ tới giờ", cũng hay để trẻ nhỏ chơi gần ao mà mắt thì đang nhìn điện thoại?
An toàn nước không phải là luật người lớn dạy trẻ con. Nó là luật cả nhà cùng giữ cho nhau.
Một đứa trẻ nhớ ba luật này mà không ai trong nhà thực hành cùng thì cũng chỉ là chữ trên giấy. Lần tới cả nhà đi tắm sông, tắm biển, thử là người nhắc cả nhà nhé — kể cả nhắc bố mẹ.
Đọc ba tình huống, chọn điều bạn sẽ làm. Không ai chấm điểm, chỉ để mình xem lại đã thấm bài chưa.
1. Bạn thấy chân mỏi rã, đuối sức giữa hồ, bờ còn xa.
2. Bạn thấy một bạn khác đang chới với giữa ao, kêu cứu.
3. Nhóm bạn rủ ra con kênh sau xóm tắm, không ai lớn đi cùng.
Còn câu hỏi nào của riêng bạn về chuyện nước non mà bài này chưa trả lời? Viết ra ô dưới — không cần gửi đi đâu, chỉ để mình nhớ hỏi người lớn sau.