Minh cứ tưởng «lưu trên mây» nghĩa là dữ liệu bay đi đâu đó ngoài trời, an toàn tuyệt đối, chẳng ai đụng vào được. Hoá ra chẳng có đám mây nào cả — chỉ có một chiếc máy tính rất thật, ở một nơi rất thật, của một người khác.
Minh yên tâm gõ nốt dòng cuối bài thuyết trình. Chuyện rắc rối bắt đầu ngay sau đó.
Còn ba ngày nữa là Hội chợ Khoa học. Minh vừa gõ xong bài thuyết trình về «trường học của chúng ta hoạt động như một hệ thống máy tính» — mười hai trang, làm suốt hai buổi tối.
Bấm nút lưu lên Google Drive xong, Minh gập máy tính lại, thở phào, quay sang Bống đang ngồi cạnh:
«Xong rồi. Lưu trên mây rồi, khỏi lo mất.»
Bống gật gù, có vẻ ấn tượng lắm. Cả hai đứa đều tin chắc: cứ «lên mây» là an toàn tuyệt đối, chẳng gì phá được.
«Lên mây» — Minh nói câu đó như một phép màu, không hề nghĩ nó nghĩa là gì thật sự. Rất nhiều người lớn cũng nói y như vậy.
Một câu hỏi tưởng ngớ ngẩn của Bống làm Minh đứng hình mất ba giây.
Bống bỗng nhíu mày, hỏi lại:
«Ơ nhưng "trên mây" là ở đâu vậy? Ngoài trời á? Chẳng lẽ bài của cậu đang bay lơ lửng trên bầu trời thật à?»
Minh mở miệng định trả lời, rồi khựng lại. Ừ nhỉ… "trên mây" là ở đâu thật?
Càng nghĩ Minh càng thấy mình chưa từng thật sự biết câu trả lời — chỉ là quen dùng chữ «lên mây» như một câu cửa miệng.
Hai đứa mang câu hỏi đó lên hỏi thầy Huy ở phòng Tin.
Thầy Huy nghe xong, không trả lời ngay mà hỏi ngược lại một câu:
«Nếu bài của em thật sự "bay lên trời", vậy làm sao lúc mở lại máy tính khác — máy tính nhà em, hay điện thoại của bố mẹ — em vẫn tải nó xuống y hệt được?»
Minh á khẩu. Đúng thật — nếu dữ liệu chỉ đơn giản là "trôi lơ lửng đâu đó ngoài trời", thì làm sao một chiếc máy tính, hay điện thoại, với một sợi dây mạng hoặc sóng Wi-Fi, lại "chạm" tới được nó để tải xuống?
Phải có một chỗ cụ thể nào đó, giữ đúng bài của Minh, và luôn sẵn sàng gửi lại khi có ai hỏi xin — chứ không thể là "không ở đâu cả".
Thầy Huy vẽ luôn một hình lên bảng để giải thích.
Thầy Huy nói: «"Đám mây" chỉ là một cách gọi cho vui thôi, để nghe nhẹ nhàng, dễ thương. Sự thật thì chẳng có gì bay lơ lửng cả.»
Bài của Minh, khi bấm "lưu lên Google Drive", được gửi qua mạng tới một máy chủ có thật — một chiếc máy tính rất mạnh, đặt trong một toà nhà rất thật, ở một nơi nào đó trên thế giới (rất có thể cách Việt Nam hàng nghìn cây số). Google chỉ đang cho Minh "mượn" một chỗ nhỏ trên những chiếc máy đó, qua mạng Internet.
Bây giờ thì cả hai đứa đã sẵn sàng cho một từ mới.
Cái mà Minh vẫn gọi là «lên mây» — trong công nghệ, người ta gọi là CLOUD (điện toán đám mây): cách dùng máy tính, chỗ lưu trữ, hay sức mạnh xử lý của một công ty khác, qua mạng Internet — thay vì phải tự có máy riêng để làm việc đó.
Cái tên nghe "mây trời" chỉ là ẩn dụ. Đằng sau nó luôn luôn là những chiếc máy chủ có thật.
«…của một công ty khác» — đây chính là điểm quan trọng nhất mà chặng sau sẽ đào sâu: máy đó không phải của Minh.
Cloud không phải một phép màu mới toanh — nó dựa trên đúng thứ Minh đã học ở phòng Tin.
Nếu em còn nhớ chuyện gọi món ở căng-tin (client gọi món, server đứng bếp) — Cloud thật ra vận hành y hệt như vậy, chỉ khác đúng một chỗ.
Điện thoại hay máy tính của Minh gửi yêu cầu (lưu file, mở file) tới server — không có gì mới ở phần này.
Đây là chỗ khác biệt. Server ở căng-tin (bài trước) là do chị Lan, một người quen của trường, đứng bếp. Còn server của Cloud là của một công ty khác (Google, và nhiều công ty tương tự) — Minh chỉ được cấp quyền dùng một phần nhỏ chỗ chứa trên đó, miễn phí có giới hạn hoặc trả phí nếu cần nhiều hơn.
Tự mua và vận hành một máy chủ đủ mạnh, chạy 24/24, không hỏng hóc — cực kỳ tốn kém. Thuê một phần của máy chủ khổng lồ (đã có sẵn, đang chạy) rẻ hơn nhiều, và có thể dùng ngay lập tức từ bất kỳ thiết bị nào có mạng.
Vậy nên khi nói "Cloud", đừng nghĩ tới mây trên trời — hãy nghĩ tới đúng sơ đồ Minh đã học: máy em (client) ↔ mạng ↔ server của người khác, chỉ là server đó rất lớn, rất xa, và không phải của Minh.
Bống nghĩ ra một ví dụ, và thầy Huy gật gù khen đúng.
Bống nói: «Vậy nó giống như gửi xe đạp ở bãi giữ xe trước cổng trường, chứ không phải để trong nhà mình đúng không?»
Thầy Huy gật đầu: đúng vậy. Khi Minh gửi xe ở bãi:
Câu hỏi này giúp Minh hiểu vì sao Cloud lại quan trọng đến vậy.
Thầy Huy hỏi: «Nếu không có dịch vụ Cloud nào cả, một trường học nhỏ như trường mình muốn có một website riêng, phải làm sao?»
Minh nghĩ một lúc: chắc phải… tự mua máy chủ? Thầy Huy gật đầu, rồi kể tiếp: mua xong còn phải có phòng riêng để đặt máy, phải có người biết sửa khi nó hỏng, phải chạy điện 24/24 kể cả lúc không ai dùng, và phải tự lo nếu máy bị virus tấn công.
Không nhiều trường, công ty nhỏ, hay cá nhân nào đủ sức làm được hết chừng đó việc. Nhờ có Cloud, họ chỉ cần "thuê" một phần nhỏ trên những máy chủ khổng lồ đã có sẵn — rẻ hơn, không cần tự lo bảo trì, và có thể bắt đầu dùng ngay trong vài phút thay vì vài tháng.
Chính vì Cloud giúp việc "có một chỗ chứa dữ liệu mạnh" trở nên rẻ và dễ dàng, rất nhiều ứng dụng, trang web, trò chơi mới đã có thể ra đời — nếu ai cũng phải tự xây máy chủ riêng từ đầu, tốc độ phát triển sẽ chậm hơn rất nhiều.
Nhìn kỹ lại, hoá ra Cloud có mặt khắp nơi trong điện thoại của Minh.
Bấm vào câu trả lời em nghĩ là đúng.
1. «Đám mây» trong Cloud thật ra là gì?
2. Vì sao nhiều trường/công ty nhỏ chọn thuê Cloud thay vì tự mua máy chủ riêng?
3. Máy chủ Cloud em đang dùng có phải "của em" không?
Sau bài này, em còn thắc mắc điều gì về Cloud? Viết ra đây — không cần đúng, chỉ cần thật.
Chưa có câu hỏi nào — câu đầu tiên em nghĩ ra thường là câu hay nhất.
Cuộn nốt xuống dưới nhé — sắp xong trang này rồi!
Một câu đủ ngắn để nói khi ra chơi, đủ đúng để không sai bản chất.
Lần sau nghe ai đó nói «lưu lên mây», em có thể mỉm cười — vì em biết đằng sau câu nói dễ thương đó là cả một toà nhà đầy máy chủ đang chạy ro ro suốt ngày đêm, ở một nơi rất xa, rất thật.