Dành riêng cho học sinh lớp 6 · 7 · 8 · 9
Không phải phép màu, không phải mẹo học nhanh. Đây là 7 thói quen đã được hàng triệu người trên thế giới dùng — và bạn có thể bắt đầu ngay hôm nay, ở lớp, ở nhà, trong nhóm chat.
Bấm vào từng chặng để nhảy tới thói quen đó
Tối chủ nhật, bạn nhận ra mai nộp bài mà chưa làm. Bạn giận bạn thân nhưng không biết mở lời. Bạn muốn học giỏi hơn nhưng cứ mở điện thoại là mất hai tiếng. Bạn muốn bố mẹ tin mình hơn nhưng cứ nói chuyện là thành cãi nhau.
Không phải bạn lười. Cũng không phải bạn kém. Chỉ là chưa ai chỉ cho bạn bộ công cụ — thứ mà người lớn ở khắp thế giới đang học trong các khóa đào tạo đắt tiền. Bộ công cụ ấy có tên: 7 Thói Quen.
Một thói quen không tự nhiên xuất hiện. Nó là giao điểm của ba mảnh ghép. Thiếu một mảnh, thói quen sẽ rơi rụng sau vài ngày — giống như những lần bạn hứa "từ mai dậy sớm" rồi bỏ cuộc vào thứ Tư.
Trước khi bắt đầu, có một điều quan trọng: cách bạn nhìn một việc quyết định cách bạn hành động, và cách bạn hành động quyết định kết quả bạn nhận được. Người lớn gọi cách nhìn đó là "lăng kính". Đổi kính, cả thế giới đổi theo.
7 thói quen không đứng rời rạc. Chúng là 7 bậc thang đưa bạn đi qua ba nấc trưởng thành. Hầu hết học sinh cấp 2 đang ở đâu đó giữa nấc 1 và nấc 2 — và điều đó hoàn toàn bình thường.
Vùng 1 · Tự chủ
Be Proactive — Tôi là người cầm vô lăng đời mình
Giữa chuyện xảy ra với bạn và phản ứng của bạn luôn có một khoảng trống. Khoảng trống đó nhỏ xíu — chỉ vài giây. Nhưng nó là thứ quyền lực nhất bạn sở hữu, vì trong khoảng trống đó, bạn được chọn.
Người bị động để khoảng trống ấy biến mất: ai chọc là nổi khùng, điểm kém là buông xuôi, trời mưa là hỏng cả ngày. Người chủ động giữ lấy khoảng trống ấy, hít một hơi, rồi chọn phản ứng tốt nhất.
Ngôn ngữ tố cáo tư duy. Thử để ý một ngày xem bạn nói câu bên trái bao nhiêu lần.
| "Chẳng làm gì được đâu." | "Thử cách khác xem sao." |
| "Nó làm mình phát điên." | "Mình chọn không nổi nóng vì chuyện này." |
| "Mình phải đi học thêm." | "Mình chọn đi học thêm vì mình muốn khá hơn." |
| "Tại cô dạy khó hiểu." | "Mình sẽ hỏi cô chỗ mình chưa hiểu." |
| "Mình sinh ra đã dốt Văn." | "Mình chưa có phương pháp học Văn phù hợp." |
| "Ước gì bố mẹ hiểu mình." | "Mình sẽ tìm lúc thích hợp để nói chuyện." |
Có rất nhiều thứ bạn quan tâm: điểm số của bạn khác, thời tiết, drama trên mạng, việc bố mẹ có cãi nhau không. Nhưng chỉ một phần trong đó là thứ bạn ảnh hưởng được. Người chủ động dồn năng lượng vào phần bên trong — và kỳ diệu thay, phần đó tự nở rộng ra.
Đọc và tìm xem tình huống nào giống bạn nhất tuần này.
Vùng 1 · Tự chủ
Begin With the End in Mind — Biết mình đi đâu trước khi bước
Không ai xây nhà bằng cách vác gạch ra rồi tính sau. Người ta vẽ bản thiết kế trước. Mọi thứ đều được tạo ra hai lần: lần một trong đầu, lần hai trong đời thật. Nếu bạn không tự thiết kế lần một, sẽ có người khác thiết kế hộ bạn — quảng cáo, thuật toán TikTok, hoặc đơn giản là… thói quen cũ.
Đây là vài câu bạn tự viết về con người mà bạn muốn trở thành — không phải điểm số, mà là tính cách. Nó là chiếc la bàn: mỗi lần phân vân, bạn đọc lại và biết nên rẽ hướng nào.
Cách viết dễ nhất: tưởng tượng cuối năm lớp 9, các bạn cùng lớp viết vào sổ lưu bút của bạn. Bạn muốn họ viết gì về bạn? Câu trả lời đó chính là tuyên ngôn của bạn.
Từ chuyện lớn cả năm đến chuyện nhỏ 10 phút — nguyên tắc vẫn thế: hình dung kết quả trước, rồi mới bước.
Vùng 1 · Tự chủ
Put First Things First — Bỏ đá to vào lọ trước
Thói quen 2 cho bạn biết đích ở đâu. Thói quen 3 là lúc bạn thật sự bước đi — và đây là chỗ khó nhất, vì cả thế giới đang thi nhau kéo bạn sang việc khác.
Bạn có một chiếc lọ, mấy hòn đá to, một nắm sỏi và một nắm cát. Nếu đổ cát và sỏi vào trước, đá to sẽ không còn chỗ. Nhưng nếu bỏ đá to vào trước, sỏi và cát vẫn lọt xuống được các khe. Chiếc lọ là một ngày của bạn. Đá to là việc quan trọng. Cát là… lướt mạng.
Mọi việc trong ngày đều rơi vào một trong bốn ô, tùy theo hai câu hỏi: Có gấp không? và Có quan trọng không? Bí mật nằm ở ô số 2 — ô mà hầu hết mọi người bỏ quên, và cũng là ô làm nên sự khác biệt.
Không cần làm hết. Chọn 2 thứ dễ nhất với bạn và làm cho bằng được trong 7 ngày.
Vùng 2 · Cùng nhau
Think Win-Win — Không phải bánh của tôi hay của bạn, mà là làm cái bánh to hơn
Chúc mừng, bạn đã đi hết Vùng 1. Từ đây, mọi thứ liên quan đến người khác — mà người khác thì… khó đoán hơn bài Toán nhiều.
Nhiều người lớn lên với niềm tin rằng đời là một trận đấu: có người thắng thì phải có người thua. Nhưng phần lớn tình huống ở trường lớp không phải trận đấu. Chúng là những việc cả hai bên đều có thể thắng — nếu ai đó chịu mở lời.
Hãy tưởng tượng với mỗi người bạn quen, bạn có một tài khoản. Giữ lời hứa, lắng nghe, khen thật lòng — đó là nạp tiền vào. Nói dối, cắt lời, quên hẹn, đùa quá trớn — đó là rút tiền ra. Khi tài khoản đầy, một lần lỡ lời cũng không sao. Khi tài khoản cạn, một câu nói vô hại cũng thành mâu thuẫn.
Vùng 2 · Cùng nhau
Seek First to Understand, Then to Be Understood
Tưởng tượng bạn vào phòng khám, chưa kịp nói bị đau ở đâu thì bác sĩ đã đưa đơn thuốc: "Uống đi, tôi uống thấy đỡ mà." Bạn có dám uống không?
Vậy mà chúng ta làm y hệt thế mỗi ngày: bạn chưa kể xong, ta đã khuyên. Mẹ chưa nói hết câu, ta đã cãi. Kê đơn trước khi khám — đó là lý do phần lớn các cuộc nói chuyện đi vào ngõ cụt.
Bước 1 — Nhắc lại nội dung: "Ý cậu là cô giáo hiểu nhầm cậu, đúng không?"
Bước 2 — Gọi tên cảm xúc: "Nghe có vẻ cậu thấy oan lắm."
Bước 3 — Hỏi thêm rồi mới nói ý mình: "Rồi sau đó thì sao?" … và chỉ khi bạn kia đã nói hết, bạn mới bắt đầu bằng: "Mình cảm thấy… khi… vì…".
Vùng 2 · Cùng nhau
Synergize — 1 + 1 có thể bằng 3, thậm chí bằng 10
Hợp lực không phải là thỏa hiệp. Thỏa hiệp là mỗi bên nhường một nửa, cuối cùng 1 + 1 = 1,5 và không ai thật sự vui. Hợp lực là hai cái đầu khác nhau ngồi lại và nghĩ ra phương án thứ ba — cái mà không ai trong hai người tự nghĩ ra được.
Điều kiện duy nhất: phải có khác biệt, và phải coi khác biệt là kho báu chứ không phải rắc rối. Nếu cả nhóm ai cũng nghĩ giống bạn, thì thật ra nhóm chỉ có… một người.
Vùng 3 · Tiếp sức
Sharpen the Saw — Dừng lại mài cưa không phải là lười
Có một người tiều phu cưa cây suốt năm tiếng liền, mồ hôi đầm đìa mà cây vẫn chưa đổ. Người qua đường bảo: "Anh dừng lại mài lưỡi cưa đi." Anh ta đáp: "Không có thời gian, tôi đang bận cưa!"
Bạn có nhận ra mình trong đó không? Học đến 1 giờ sáng, mắt díp lại, đọc mãi một trang không vào chữ nào — nhưng vẫn không dám đi ngủ. Lưỡi cưa của bạn chính là bạn. Thói quen 7 là thói quen giữ cho sáu thói quen kia còn chạy được.
Ba thói quen đầu là rễ — không ai nhìn thấy, nhưng cây sống được là nhờ nó. Ba thói quen giữa là cành lá — phần bạn hiện ra với thế giới. Thói quen 7 là nước và nắng — thứ nuôi tất cả.
In ra hoặc chép vào sổ. Mỗi tối tích một dấu. Đừng cố làm hoàn hảo cả 7 dòng — chọn 2 dòng thôi và làm cho bằng được.
| Việc mình làm hôm nay | T2 | T3 | T4 | T5 | T6 | T7 | CN |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 · Đổi một câu "tại…" thành "mình sẽ…" | |||||||
| 2 · Đọc lại tuyên ngôn cá nhân | |||||||
| 3 · Làm "hòn đá to" trước tiên | |||||||
| 4 · Nạp một khoản vào tài khoản tình cảm | |||||||
| 5 · Nghe một người nói hết, không cắt lời | |||||||
| 6 · Hỏi "cậu thấy gì mà mình chưa thấy?" | |||||||
| 7 · Ngủ đúng giờ + vận động 30 phút |