Không phải để bố mẹ kiểm tra con. Mà để con có một cách dễ dàng cho người khác thấy điều con đã làm. Chọn một trong bốn cách dưới đây là đủ.
Trang web này có đếm: con ở lại trên mỗi trang bao lâu. Ở đủ lâu thì trang đó mới được tính. Bấm “trang sau” liên tục cho nhanh thì không được tính trang nào cả — bố nói trước cho con biết, không giấu.
Nhưng cái máy vẫn ngốc: nó không biết con có thật sự hiểu hay không. Nó chỉ biết màn hình đang mở. Vì vậy bằng chứng thật phải đến từ con — và may mắn là, nếu đã đọc thật thì việc đó dễ vô cùng.
Chọn một cách bất kỳ. Không phải làm cả bốn.
Cách nhanh nhất. Không cần viết gì, chỉ cần mở miệng nói.
Hợp với hôm con không muốn nói chuyện. Viết tay hay gõ máy đều được.
Cách chắc chắn nhất. Dạy được cho người khác nghĩa là hiểu thật, không phải nhớ vẹt.
Bố mẹ mở đúng trang con bảo đã đọc, rồi hỏi hai câu về nội dung trang đó.
Điền nhanh rồi bấm nút, con sẽ có một đoạn gọn gàng để gửi cho bố mẹ.
Không có gì gửi đi đâu cả — chữ chỉ nằm trên máy của con.
Con hoàn toàn có thể gian lận. Mở sách rồi để đó đi làm việc khác, hoặc đọc lướt rồi bảo đã đọc. Bố biết là con làm được. Không có camera nào cả.
Nên đây không phải chuyện “làm sao để khỏi bị bắt”. Đây là chuyện một phép tính:
Nói dối để lấy 10 phút. Bị phát hiện thì mất 1000 phút — gấp 100 lần, tức hơn 16 tiếng điện thoại, gần bằng cả một tháng.
Và bị phát hiện dễ hơn con tưởng. Không phải vì bố mẹ giỏi bắt bài, mà vì người không đọc thì không kể lại được. Chỉ cần một câu hỏi “trong đó có ví dụ gì?” là lộ ngay.
Nhưng phút chỉ là chuyện nhỏ. Thứ thật sự mất đi là lòng tin — và lòng tin có một tính chất rất khó chịu: nó xây rất chậm, sập rất nhanh. Mấy tháng đọc sách đàng hoàng có thể bị xoá bởi một câu nói dối trong ba giây.
Sau đó, kể cả khi con nói thật, người nghe vẫn phải khựng lại nửa giây để nghĩ xem có nên tin không. Nửa giây đó mới là hậu quả thật sự — và nó không mua lại được bằng bất kỳ số phút nào.
“Hôm nay con chưa đọc.” · “Con mở ra nhưng lướt thôi, chưa đọc kỹ.” ·
“Con đọc được nửa chương rồi chán.”
Ba câu trên đều không mất gì cả. Chỉ là hôm đó không có phút thưởng.
Bố mẹ sẽ không mắng con vì mấy câu đó — bao giờ cũng vậy.
Nói thật là lựa chọn an toàn nhất, luôn luôn.